नेपाल जस्तो विकाशोन्मुख राष्ट्रका लागि स्पष्ट, समावेशी र व्यवहारिक जनसंख्या नीति अत्यावश्यक विषय हो। तर विडम्बना, यति महत्वपूर्ण नीति विषयबारे न त सरकारले समुचित संवाद गरिरहेको छ, न त आम नागरिक तहमा पर्याप्त बहस नै देखिन्छ। ‘जनसंख्या नीति किन चर्चामा छैन?’ भन्ने प्रश्न हाम्रो नीति निर्माण प्रक्रियामाथिको मौनताको गम्भीर संकेत हो।
यस लेखमा हामी राष्ट्रिय जनसंख्या नीतिको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, वर्तमान अवस्थाहरू, नीति निर्माणमा देखिएको निष्क्रियता, श्रम अप्रवासनसँग जोडिएका चुनौतीहरू, र विज्ञहरूको दृष्टिकोण समेट्दै गहिरो विश्लेषण गर्नेछौं। जनसंख्या नीति किन जरुरी छ? किन यसले हाम्रो आर्थिक, सामाजिक र भविष्य नीति निर्धारणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ? यी सबै पक्षलाई समेट्दै, यो लेखले पाठकहरूलाई गम्भीर सोचमा ल्याउने प्रयास गर्नेछ।
